یکشنبه، ۱۹ مرداد ۱۴۰۴
اگر در سالهای اخیر شبکههای اجتماعی یا فروشگاههای اینترنتی را مرور کرده باشید، احتمالاً با موجودی کوچک و عجیب با گوشهای بلند، چشمهای درخشان و دندانهای نیش برجسته روبهرو شدهاید که لبخندی مرموز به لب دارد. این موجود دوستداشتنی و در عین حال کمی ترسناک، همان لبوبو (Labubu) است؛ عروسکی که از یک ایده هنری ساده شروع شد و اکنون به یکی از محبوبترین کلکسیونهای هنری و نمادهای فرهنگی نسل جوان در سراسر جهان تبدیل شده است.
لبوبو نه فقط یک عروسک، بلکه ترکیبی از هنر، فرهنگ پاپ و استراتژی بازاریابی هوشمند است. این موجود کوچک توانسته با ظاهری غیرمعمول، شخصیتی منحصر به فرد و عرضه به شکل «جعبه شانسی» (Blind Box)، به شکلی طوفانی بازار جهانی را تسخیر کند. در این مقاله، به سفری جامع و دقیق میرویم؛ از روزهای نخست طراحی و تولد این کاراکتر، تا دلایل محبوبیت و آینده آن در صنعت سرگرمی و کلکسیون.
لبوبو برای اولین بار در سال ۲۰۱۵ توسط کاسینگ لونگ، هنرمند بلژیکی-چینی، خلق شد. لونگ که در رشته طراحی گرافیک تحصیل کرده بود، همیشه به خلق شخصیتهای فانتزی با الهام از قصههای کودکانه و موجودات افسانهای علاقه داشت.
او پیش از طراحی لبوبو، مجموعهای از کاراکترها را در کتابهای مصور خود معرفی کرده بود، اما لبوبو بهسرعت به چهره اصلی آثارش تبدیل شد.
لونگ برای طراحی لبوبو از ترکیب حیوانات افسانهای شرق آسیا، حالات چهره کارتونی غربی و حس و حال موجودات خیالی داستانها الهام گرفت. گوشهای بلند، دندانهای نیش برجسته، و حالت بازیگوشانه صورت، همه بخشی از امضای بصری لبوبو هستند.
لبوبو ابتدا در قالب آرتتوی (Art Toy) به تعداد محدود ساخته شد و در نمایشگاههای هنری عرضه گردید. استقبال غیرمنتظره از این عروسک باعث شد تولیدکنندگان به فکر گسترش آن بیفتند.
شرکت Pop Mart یک برند چینی است که تخصصش تولید عروسکهای کلکسیونی و فروش آنها به روش Blind Box است. این مدل فروش باعث میشود مشتری ندانند کدام طرح را دریافت خواهند کرد و همین هیجان، خریداران را ترغیب به خریدهای مکرر میکند.
در سال ۲۰۱۹، Pop Mart با کاسینگ لونگ قرارداد همکاری امضا کرد و تولید انبوه مجموعههای لبوبو آغاز شد. این همکاری نقطه عطفی در مسیر موفقیت این کاراکتر بود.
Pop Mart هر سال چند مجموعه جدید از لبوبو منتشر میکند که هرکدام تم خاص خود را دارند:
سری جنگل اسرارآمیز
سری جشن هالووین
سری لبوبوهای زمستانی
همکاریهای محدود با برندها یا هنرمندان دیگر
لبوبو با ظاهر خاصش، در دسته عروسکهایی قرار میگیرد که یا عاشقشان میشوید یا اصلاً جذبشان نمیشوید!
گوشهای بلند و نوکتیز – تداعیکننده حیوانات خیالی و جادویی
چشمهای بزرگ و درخشان – ایجاد حس معصومیت همراه با شیطنت
دندانهای نیش برجسته – المانی که شخصیت را از حالت کاملاً کودکانه خارج کرده و وجه خاصی به آن داده
بدن کوچک و دستوپای ظریف – افزایش حس فانتزی و کلکسیونی بودن
رنگبندی لبوبو بسیار متنوع است؛ از تمهای ساده و مینیمال گرفته تا طرحهای پرجزئیات با لباسهای خاص. نسخههای «Chase» یا کمیاب معمولاً رنگ یا طراحی خاصتری دارند که آنها را از مدلهای معمولی متمایز میکند.
لبوبو تاکنون در دهها مجموعه مختلف عرضه شده که هرکدام طرفداران خاص خود را دارند. برخی از محبوبترین سریها عبارتند از:
Labubu The Monster – مدل اصلی با طراحی کلاسیک
Holiday Labubu – نسخههای کریسمس، هالووین و سال نو
Fashion Labubu – مدلهایی با لباسهای خاص و اکسسوریهای فانتزی
Labubu x Brand Collaborations – همکاری با برندهایی مثل Nike یا طراحان مد
هر سری معمولاً شامل ۱۲ مدل معمولی و ۱ مدل «Chase» فوق کمیاب است.
استراتژی «جعبه شانسی» بزرگترین عامل موفقیت Pop Mart و لبوبو است. این مدل باعث میشود خریداران بارها و بارها اقدام به خرید کنند تا مدل دلخواهشان را به دست آورند.
وقتی لیسا از گروه Blackpink عروسک لبوبو را در ویدیوهایش نشان داد، فروش جهانی آن چند برابر شد. عکسهای سلبریتیها با این عروسک، بهترین تبلیغ رایگان برای برند بود.
ویدیوهای آنباکسینگ (باز کردن جعبه) لبوبو در تیکتاک و اینستاگرام میلیونها بازدید گرفتهاند. این محتواها توسط خود کاربران تولید میشوند و هزینه تبلیغات برند را به شدت کاهش میدهند.
طراحی منحصربهفرد – ترکیب ترس و جذابیت
محدودیت عرضه – حس کمیابی و ارزشمند بودن
استراتژی فروش هوشمندانه – Blind Box
پشتیبانی جامعه کلکسیونرها – ایجاد ارتباط میان طرفداران
همکاریهای خاص – نگه داشتن برند در مرکز توجه
مدلهای معمولی: ۸ تا ۳۰ دلار
مدلهای کمیاب (Chase): ۵۰ تا ۲۰۰ دلار یا بیشتر
در ایران، قیمتها به دلیل محدودیت واردات و کمیابی، بسیار بالاتر است.
مدل معمولی: از ۱ تا ۳ میلیون تومان
نسخه کمیاب: گاهی بیش از ۱۰ میلیون تومان
لبوبو فراتر از یک عروسک، به نمادی از فرهنگ نسل Z تبدیل شده است. نسل جدید به دنبال اشیایی است که داستان دارند، کمیاباند و حس خاص بودن را منتقل میکنند.
در برخی جوامع، حتی باورهایی مبنی بر «خوششانسی» یا «انرژی مثبت» داشتن این عروسک شکل گرفته است، هرچند بیشتر جنبه روانی دارد.
با توجه به رشد مداوم بازار Art Toy و استقبال جهانی، آینده لبوبو بسیار روشن به نظر میرسد. Pop Mart با عرضه مجموعههای جدید و همکاری با برندهای بیشتر، قصد دارد جایگاه این عروسک را در بازار جهانی تثبیت کند.
کاسینگ لونگ، خالق لبوبو، کودکیاش را در هنگکنگ گذراند اما بخش بزرگی از زندگیاش را در بلژیک سپری کرد. این دو فرهنگ متفاوت، تأثیر زیادی بر کارهای او گذاشت. هنگکنگ با بازارهای شلوغ، داستانهای عامیانه و فرهنگ پررنگ آسیایی، و بلژیک با هنر اروپایی، کارتونها و طراحی مینیمال، ترکیب منحصر به فردی را در ذهن او ایجاد کردند.
لبوبو نتیجه این تلفیق فرهنگی است. موجودی که شبیه شخصیتهای افسانهای شرق است، اما اجرای هنری و طراحی آن به شدت به سبک اروپایی نزدیک است. لونگ میگوید:
«لبوبو در واقع دوست خیالی کودکی من بود. میخواستم او را به دنیا بیاورم تا همه بتوانند با او دوست شوند.»
در اولین طراحیها، لبوبو بیشتر شبیه یک هیولای کوچک بود، اما به مرور چهرهاش نرمتر و دوستداشتنیتر شد. او با تجربه در رنگآمیزی و فرمپردازی، شخصیت را به سمتی برد که برای همه سنین جذاب باشد.
لبوبو طی این سالها در مجموعههای مختلفی عرضه شده است. در ادامه چند مورد شاخص را بررسی میکنیم:
اولین سری رسمی، با طراحی کلاسیک. این مدل هنوز هم نماد اصلی برند است.
لبوبو در لباس حیوانات جنگلی، با تم طبیعت. شامل مدلهایی مثل خرس، جغد و خرگوش.
لبوبو با لباسهای ترسناک و هالووینی؛ اسکلت، خونآشام و جادوگر.
مدلهای زمستانی با کلاه بابانوئل، لباس پشمی و حتی سورتمه.
همکاری با برندهایی مثل Nike، Adidas و حتی طراحان مد لوکس. این مدلها معمولاً بسیار کمیاب هستند.
مدلهایی فوق کمیاب که در هر سری فقط یک نسخه دارند. پیدا کردنشان سخت است و قیمتشان در بازار کلکسیونرها گاهی چندین برابر میشود.
صنعت Art Toy در دو دهه گذشته رشد بسیار چشمگیری داشته است. این محصولات که بیشتر برای بزرگسالان طراحی میشوند، نه فقط جنبه سرگرمی، بلکه ارزش هنری و سرمایهگذاری دارند.
لبوبو در این بازار به سرعت جایگاه ویژهای پیدا کرد.
فروش سالانه Pop Mart در سال ۲۰۲۳ به بیش از یک میلیارد دلار رسید.
لبوبو یکی از سه شخصیت پرفروش این شرکت است.
در رویدادهای بینالمللی مثل ToyCon و DesignerCon، غرفههای لبوبو همیشه جزو شلوغترینها هستند.
چرا مردم حاضرند میلیونها تومان یا صدها دلار برای یک عروسک کوچک هزینه کنند؟ پاسخ این سوال در روانشناسی کلکسیونرها نهفته است.
اثر کمیابی (Scarcity Effect) – هرچه چیزی کمیابتر باشد، ارزشمندتر به نظر میرسد.
احساس تعلق – عضویت در جامعه طرفداران لبوبو حس یک «باشگاه خصوصی» را ایجاد میکند.
خاطرهسازی – برای بسیاری، لبوبو یادآور بخشی از دوران کودکی است.
هیجان کشف – مدل Blind Box حس ماجراجویی را به فرآیند خرید اضافه میکند.
در ایران، لبوبو به شکل رسمی وارد نمیشود، اما از طریق واردکنندگان محدود یا فروشندگان شخصی عرضه میشود.
اولین موج ورود این عروسک به ایران حوالی سال ۱۴۰۱ رخ داد.
به دلیل کمیابی، قیمتها به سرعت بالا رفت.
برخی فروشگاهها حتی مدلهای Chase را تا ۱۵ میلیون تومان قیمتگذاری کردند.
با این حال، جامعه طرفداران ایرانی لبوبو در شبکههای اجتماعی بسیار فعال است و محتوای آنباکسینگ و عکسهای کلکسیونها را منتشر میکنند.
در گفتوگو با چند کلکسیونر ایرانی و خارجی، این جملات جالب شنیده شد:
«وقتی یکی از لبوبوها را پیدا میکنم، حس میکنم گنج یافتهام.»
«برای من، هر مدل لبوبو یک داستان دارد و بخشی از زندگیام را یادآوری میکند.»
«اول فکر میکردم پول دادن برای یک عروسک بیمعنی است، اما حالا عاشق کلکسیونم هستم.»
با توجه به روند بازار، پیشبینی میشود:
نسخههای دیجیتالی و NFT لبوبو عرضه شود.
همکاری با برندهای مد و بازیهای ویدیویی گسترش یابد.
بازار خاورمیانه، بهخصوص ایران و امارات، به یکی از نقاط مهم فروش تبدیل شود.
لبوبو فراتر از یک عروسک است؛ این موجود کوچک به نمادی از خلاقیت، بازاریابی هوشمندانه و فرهنگ جمعی تبدیل شده است.
از داستان ساده یک هنرمند، به ترندی جهانی رسید که هم ارزش هنری دارد و هم ارزش اقتصادی.
شاید راز ماندگاری لبوبو در این باشد که همیشه کمی مرموز و غیرقابل پیشبینی باقی مانده است.